Vijf eeuwen migratie

De slavernij leeft nog steeds, en zeker in de Amsterdamse Bijlmermeer. Dat is één van de belangrijkste conclusies van onderzoeker Markus Balkenhol in zijn promotieonderzoek 'Cultureel geheugen van de slavernij'. Daarvoor woonde hij zeven maanden in de Bijlmer.

Een korte rondgang door de flat Geldershoofd, waar de onderzoeker tijdelijk woont, leert dat veel bewoners weinig van de slavernij afweten. Zelfs niet als ze van Surinaamse afkomst zijn: "Ik weet er wel wat vanaf, maar ik hou me er niet mee bezig." Maar er zijn ook Surinamers die er wel bij stilstaan. "Een zwarte holocaust. Ik lijd eronder", zegt een man.

De onderzoeker herkent dat. Vooral jongeren vinden het niet nodig om stil te staan bij het slavernijverleden. Dat zou belemmerend werken, zeggen ze. Daarmee weerlegt Balkenhol het idee dat de Afro-Surinamers een slavernijtrauma hebben: "Dat is helemaal niet zo."

Brede blik
Hij promoveert pas in 2013, maar komt nu al naar buiten met zijn onderzoek. Hij heeft daarvoor veel muziek bestudeerd en gekeken hoe de slavernij daarin een rol speelt. Teksten en muziek uit de slaventijd worden opnieuw gebruikt in een modern jasje. "Je kijkt dan naar een cultuur die is ontstaan." Balkenhol vindt dat er zo een bredere blik ontstaat dan als je alleen naar het verleden kijkt.

Het onderzoek beperkt zich hoofdzakelijk tot de Surinamers om met hen de diepte in te kunnen gaan. Hij legt uit waarom: "Als ik korte gesprekken voer met mensen, dan bevestig ik de stereotypen. En dat was niet mijn doel." De vraag hoe het slavernijverleden tegenwoordig nog leeft heeft hij voor de Afro-Surinamers aardig kunnen beantwoorden, denkt hij: "Het leeft in verschillende culturele vormen, zoals de muziek."